Videorapid 2A: co mówi instrukcja i kiedy pomiar jest zawyżony

Policyjny wideorejestrator Videorapid 2A nie mierzy prędkości Twojego samochodu wprost. Mierzy drogę i czas radiowozu, w którym jest zamontowany, a Twoją prędkość wylicza pośrednio. Wynik dotyczy Ciebie tylko pod jednym warunkiem: odległość między autami na początku i na końcu pomiaru musi być taka sama. To nie jest nasza interpretacja, tylko zasada działania opisana przez producenta.

Instrukcja obsługi tego prędkościomierza, w wersji z lipca 2023 roku, jest zaskakująco szczera. Producent sam opisuje, jak rozpoznać pomiar zawyżony, czego nie wolno robić przy analizie nagrania i kiedy urządzenie w ogóle nie nadaje się do kontroli prędkości. W sporze o pomiar to zmienia układ sił: kryteria prawidłowego pomiaru nie pochodzą od kierowcy, który szuka wymówki, tylko od producenta urządzenia. Przy każdym ustaleniu podajemy numer punktu instrukcji, żebyś mógł się na niego powołać, a całą instrukcję w PDF udostępniamy na końcu artykułu.

W skrócie:

• Urządzenie liczy drogę z obrotów kół radiowozu i dzieli ją przez czas (pkt 3.1). To nie radar ani laser, a złącza radarowe są w nim nieobsługiwane i zaślepione (pkt 8.6).
• Wynik odpowiada Twojej prędkości tylko przy jednakowej odległości między autami na początku i na końcu pomiaru (pkt 3.2 i 5.2).
• Pomiar prędkości średniej wykonuje się wyłącznie kamerą przednią, czyli gdy jedziesz przed radiowozem (pkt 3.2).
• Zerwana naklejka zabezpieczająca dyskwalifikuje urządzenie, a zmiana rozmiaru kół radiowozu wymaga ponownej legalizacji (pkt 4.2.4 i 3.1).
• Na 50-metrowym odcinku zbliżenie o długość auta zawyża wynik o ponad 10 procent, a o 10 metrów o jedną czwartą. Policzyliśmy to niżej na dwóch przykładach.

Jak działa Videorapid 2A: liczy obroty kół radiowozu

Videorapid 2A to mobilny system wideo do rejestrowania zdarzeń drogowych z pojazdu patrolowego, a zwłaszcza przekroczeń prędkości. Nagrywa obraz z kamery przedniej i opcjonalnie tylnej, a do tego dźwięk z mikrofonu zamontowanego w radiowozie. Pomiar prędkości instrukcja wprost nazywa pośrednim, wykonywanym w czasie ruchu pojazdu kontrolującego (pkt 1).

Rys. 3.1 z instrukcji obsługi Videorapid 2A. Przez puszkę połączeniową Tacho (z lewej) urządzenie dostaje impulsy z przetwornika prędkości radiowozu.

Kluczowe zdania stoją w punkcie 3.1:

Urządzenie wylicza średnią prędkość na podstawie pomiaru drogi i czasu. Droga obliczana jest na podstawie ilości obrotów kół pojazdu, w którym jest zainstalowane.

Urządzenie jest podłączone do przetwornika prędkości radiowozu i zlicza z niego impulsy. Przy legalizacji ustala się, ile impulsów przypada na odcinek o znanej długości, więc potem wystarczy liczyć impulsy, żeby wiedzieć, ile metrów przejechał radiowóz. Tę drogę urządzenie dzieli przez czas pomiaru. Na ekranie wynik jest opisany jako prędkość średnia pojazdu kontrolowanego (pkt 4.1), ale z pkt 3.1 wynika jasno, z czego powstaje: to średnia prędkość radiowozu na odcinku pomiarowym.

Z Twoją prędkością łączy ją tylko odległość między autami. Producent ujmuje to tak (pkt 5.2):

Aby zatem wyliczona prędkość odpowiadała prędkości samochodu za którym jedziemy, należy zachować tą samą odległość między pojazdami na początku i na końcu odcinka pomiarowego.

Liczy się odległość na starcie i na mecie, a nie to, co dzieje się pomiędzy. Instrukcja zastrzega, że nawet znaczne przyspieszenie w trakcie pomiaru nie fałszuje wyniku, jeśli ten warunek jest zachowany. Sama zmiana tempa jazdy nie jest więc argumentem. Argumentem jest zmiana odległości.

Kilka parametrów, które warto znać (pkt 2.2, 4.1 i 4.2.1):

• Odcinek pomiarowy wybiera policjant: 50, 100, 200, 500, 1000, 2000 albo 5000 metrów. Jego długość widać na środku górnej krawędzi ekranu.
• Wynik pojawia się już po 50 metrach i jest aktualizowany co sekundę jako średnia cząstkowa. Zmierzoną prędkością średnią jest dopiero ostatnia wartość, wyświetlona po przejechaniu całego odcinka.
• Błąd graniczny dopuszczalny wynosi ±3 km/h dla prędkości do 100 km/h i ±3% wartości mierzonej powyżej 100 km/h.
• Zakres temperatur pracy to od minus 10 do plus 50 stopni Celsjusza.

Na koniec ciekawostka, która zaskakuje wielu kierowców: w tym urządzeniu nie ma radaru. Złącza opisane jako Radar 1 i Radar 2 są według producenta programowo nieobsługiwane i zaślepione (pkt 8.6). Cały pomiar opiera się na kołach radiowozu.

Sześć warunków prawidłowego pomiaru według producenta

Punkt 3.2 instrukcji nosi tytuł „Warunki właściwego stosowania przyrządu” i wylicza sześć warunków. To najważniejsza strona całego dokumentu, bo opisuje, kiedy wynik w ogóle może być wiarygodny.

Warunki 4, 5 i 6 zobaczysz na nagraniu jeszcze przy radiowozie. Warunki 1 i 2 wymagają dokumentów, więc realnie sprawdza się je dopiero w postępowaniu.

Legalizacja przyrządów do pomiaru prędkości pojazdów w kontroli ruchu drogowego jest ważna 13 miesięcy (rozporządzenie w sprawie prawnej kontroli metrologicznej, t.j. Dz.U. 2026 poz. 551, poz. 16 tabeli). Instrukcja dodaje, że urządzenie wolno eksploatować wyłącznie z ważnym świadectwem legalizacji (pkt 1). Videorapid 2A pilnuje tego terminu sam: 14 dni przed jego upływem wyświetla ostrzeżenie, a po upływie przestaje mierzyć i pokazuje komunikaty „Minęła data legalizacji”, „Certyfikat urządzenia jest nieważny” i „Rejestracja wstrzymana” (pkt 5.3). Przeterminowana legalizacja to więc w przypadku tego modelu rzadki scenariusz. Elektronika nie wykryje za to dwóch innych rzeczy, o których pisze producent.

Plomba na przycisku kalibracji

Kalibrować urządzenie może wyłącznie pracownik okręgowego urzędu miar podczas legalizacji (pkt 4.2.4). Przycisk kalibracji w jednostce centralnej jest potem zabezpieczony naklejką z cechami urzędu, a żeby wejść do okna kalibracji, trzeba ją zerwać. Instrukcja jest tu kategoryczna:

Po legalizacji, zerwanie naklejki zabezpieczającej, dyskwalifikuje prędkościomierz do przeprowadzania kontroli prędkości pojazdów w ruchu drogowym.

Rys. 3.2 z instrukcji obsługi Videorapid 2A. Cecha zabezpieczająca na obudowie (u góry) i na przycisku kalibracji (u dołu). Z tyłu widać też złącza Radar 1 i Radar 2, według producenta nieobsługiwane i zaślepione.

Podobnie zabezpieczona jest puszka połączeniowa Tacho, przez którą do urządzenia płyną impulsy prędkości. Przy legalizacji zakłada się na niej ołowiane cechy zabezpieczające z drutem plombowniczym (pkt 8). Jednostka centralna jest zamontowana w bagażniku radiowozu (pkt 8.1), więc przy drodze tego nie obejrzysz. W sądzie możesz jednak wnioskować o ustalenie stanu zabezpieczeń.

Rozmiar kół radiowozu

Skoro urządzenie liczy drogę z obrotów kół, obwód koła jest dla niego wszystkim. Producent zapewnia, że zmiana opon z letnich na zimowe i odwrotnie, zmiana ciśnienia oraz zmiana obciążenia auta w dopuszczalnych granicach nie powodują odstępstw w dokładności pomiaru, a przy obciążeniu i utracie ciśnienia w oponach powołuje się na własne badania zakładowe (pkt 3.1). Jest jeden wyjątek:

Jedynie po wymianie kół (opon) na inny rozmiar, należy przeprowadzić ponowną legalizację prędkościomierza.

Jeśli radiowóz od ostatniej legalizacji dostał koła albo opony w innym rozmiarze, a legalizacji nie powtórzono, urządzenie przelicza impulsy na metry według stałej ustalonej dla innych kół. Tego nie widać na nagraniu, ale można o to zapytać w postępowaniu.

Test ramki: jeśli Twoje auto rośnie w kadrze, wynik jest zawyżony

Jak sprawdzić najważniejszy warunek, czyli jednakową odległość na starcie i na mecie? Instrukcja daje na to prosty, wizualny sposób (pkt 5.5):

W celu potwierdzenia tej samej odległości na początku i końcu pomiaru, porównujemy wielkość pojazdu kontrolowanego. Jeśli jest taka sama, to pomiar jest prawidłowy.

Narzędziem do tego porównania jest ramka kontrolna, czyli prostokąt nakładany na obraz. Włącza się ją wyłącznie w trybie odtwarzania nagrania, a procedura producenta wygląda tak:

Zakaz zmiany rozmiaru ramki instrukcja formułuje wprost: „Zabrania się modyfikacji rozmiaru ramki po ustawieniu jej na obrysie pojazdu, podczas analizy materiału dowodowego”. Dodaje też, że materiał dowodowy można wyświetlać wielokrotnie i za każdym razem ponownie analizować ramką. Ma to znaczenie w sądzie.

Producent pokazuje w instrukcji dwa przykłady nagrań z drogi. Tak wyglądają:

Dane widoczne na ekranie w obu przykładach:

W drugim przykładzie producent tłumaczy, że radiowóz jechał szybciej niż kontrolowane auto. Widać to w prawym dolnym rogu ekranu: prędkość radiowozu wzrosła w trakcie pomiaru o ponad 9 km/h. Analizę prędkości chwilowej radiowozu instrukcja nazywa dodatkową pomocą przy ocenie takiego nagrania.

Uczciwie trzeba dodać jedno. Ramka jest narzędziem poglądowym: instrukcja pisze wprost, że pozwala „poglądowo ocenić” dokładność pomiaru, i nie podaje żadnej liczbowej tolerancji. Drobna różnica wielkości bywa więc sporna. Wyraźnie większe auto na mecie sporne już nie jest, bo producent sam nazywa taki wynik zawyżonym.

Ile zmienia kilka metrów: nasze przeliczenie

Instrukcja mówi, że zbliżenie zawyża wynik, ale nie mówi, o ile. Policzyliśmy to na zasadzie z pkt 3.1. Jeśli radiowóz zmniejszył na odcinku pomiarowym odległość do Twojego auta o kilka metrów, to Ty w tym samym czasie przejechałeś dokładnie o tyle metrów mniej niż radiowóz. Wynik na ekranie jest więc wyższy od Twojej rzeczywistej prędkości w takiej proporcji, w jakiej długość odcinka ma się do tej długości pomniejszonej o zbliżenie.

O ile procent wynik na ekranie przewyższa rzeczywistą prędkość mierzonego auta. W kolumnach: o ile metrów radiowóz zbliżył się do auta w trakcie pomiaru.

Dla skali: 5 metrów to mniej więcej długość osobowego auta, a 2,5 metra to jego połowa.

Wniosek jest nieintuicyjny: im krótszy odcinek, tym bardziej liczy się każdy metr. A najkrótszy odcinek, 50 metrów, producent zaleca właśnie w terenie zabudowanym z ograniczeniem do 50 km/h. Dla pomiarów prędkości powyżej 50 km/h zaleca odcinek co najmniej 100-metrowy (pkt 5.2).

Przykład 1: miasto, ograniczenie 50 km/h, odcinek 50 m

Na ekranie 82 km/h, czyli przekroczenie o 32 km/h. To już art. 92a § 2 k.w., mandat 800 zł i 9 punktów karnych. Jeśli radiowóz zbliżył się na tym odcinku o 5 metrów, Twoja rzeczywista średnia wynosiła 73,8 km/h. Przekroczenie o niespełna 24 km/h to art. 92a § 1 k.w., mandat 300 zł i 5 punktów.

Przykład 2: droga jednojezdniowa poza miastem, ograniczenie 90 km/h, odcinek 200 m

Na ekranie 145 km/h, czyli przekroczenie o 55 km/h. Od 3 marca 2026 roku oznacza to zatrzymanie prawa jazdy na 3 miesiące także na drodze jednojezdniowej dwukierunkowej poza obszarem zabudowanym (art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a p.r.d. i art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami), a do tego mandat 1500 zł i 13 punktów. Jeśli radiowóz zbliżył się na odcinku o 10 metrów, czyli mniej więcej o dwie długości auta, Twoja średnia wynosiła 137,75 km/h. Przekroczenie o niecałe 48 km/h nie przekracza progu 50 km/h: prawo jazdy zostaje, mandat wynosi 1000 zł, a punktów jest 11.

To obliczenia ilustracyjne na zasadzie opisanej przez producenta, a nie dane z konkretnych spraw. W realnej sprawie zbliżenie trzeba pokazać na nagraniu. Celowo pomijamy margines błędu urządzenia, żeby pokazać wyłącznie efekt odległości. Ten margines dotyczy zresztą dokładności samego przyrządu, czyli pomiaru drogi i czasu radiowozu, a nie zmiany odległości między autami, której urządzenie w ogóle nie mierzy. Zasada działa też w drugą stronę: gdy radiowóz zostaje w tyle, wynik jest zaniżony, na Twoją korzyść.

Stawki i punkty za kolejne progi przekroczenia znajdziesz w tekście o mandacie za przekroczenie prędkości, a zasady utraty uprawnień w artykule o zatrzymaniu prawa jazdy za 50 km/h.

Ściąga: co sprawdzić na nagraniu

Kiedy policjant odtwarza Ci nagranie, na obrazie widać kilkanaście pól z danymi. Tak opisuje je producent (pkt 4.1):

Rys. 4.1 z instrukcji obsługi Videorapid 2A. Pola: 1 data, 2 identyfikator urządzenia, 3 długość odcinka pomiarowego, 4 godzina, 5 licznik klatek, 6 prędkość średnia v, 7 czas pomiaru t, 8 przejechana droga s, 9 zapełnienie dysku, 10 zoom, 11 chwilowa prędkość radiowozu, 12 impulsy na sekundę, 13 tryb HQ, 14 liczba klatek na sekundę, 15 zalogowany użytkownik.

Poniżej zebraliśmy pola, które mają znaczenie, w kolejności, w jakiej warto na nie patrzeć. Skrót tej tabeli, razem z krokami na czas kontroli, znajdziesz w ściądze do pobrania.

Cztery rzeczy warto rozwinąć.

Droga s musi dobić do długości odcinka. Wynik liczy się dopiero po przejechaniu całego odcinka (pkt 4.1). Jeśli na górze ekranu widnieje 100m, a przy wyniku s jest mniejsze niż 100 metrów, patrzysz na średnią cząstkową, a nie na zakończony pomiar.

Rachunek sprawdzisz w telefonie. Prędkość to droga podzielona przez czas. W przykładzie z instrukcji s wynosi 100 m, a t 3,038 s. Podzielenie 100 przez 3,038 i pomnożenie przez 3,6 daje 118,5 km/h, dokładnie tyle, ile pokazuje ekran (rys. 4.1). Ten test potwierdza jednak tylko arytmetykę urządzenia. Nie mówi nic o tym, czy odległość między autami była stała.

Zoom musi być taki sam na starcie i na mecie. Instrukcja każe ustawić zoom przed rozpoczęciem pomiaru, tak żeby było widać tył mierzonego auta, a jego wielkość na monitorze pozwalała użyć ramki kontrolnej (pkt 5.2). W obu przykładach producenta wartość zoomu na początku i na końcu pomiaru jest identyczna. Jeśli na Twoim nagraniu zmienia się w trakcie pomiaru, porównanie wielkości auta traci sens, a razem z nim jedyny opisany w instrukcji sposób sprawdzenia warunku jednakowej odległości.

Mikrofon nagrywa także dźwięk. Urządzenie rejestruje obraz razem z komentarzem słownym i po włączeniu domyślnie nagrywa (pkt 2.1 i 5.1). Przy wyciszonym mikrofonie pod nazwą użytkownika w lewym górnym rogu widnieje napis Mic off (pkt 4.2.1). Jeśli go nie ma, rozmowy w radiowozie mogą trafić do nagrania. Działa to w obie strony: zapisują się Twoje słowa, ale też komentarze załogi z czasu pomiaru.

Kiedy pomiar nie może być uznany za prawidłowy

Nie każda nieprawidłowość waży tyle samo. Poniżej zebraliśmy sytuacje, które według instrukcji podważają pomiar, razem z naszą oceną siły argumentu. Część zobaczysz na nagraniu, część wyjdzie dopiero w dokumentach.

Pamiętaj, że instrukcja nie jest ustawą. Naruszenie jej warunków nie unieważnia mandatu automatycznie, tylko podważa wartość dowodu, którą ocenia sąd. Jest jednak dokumentem producenta, a pierwszy warunek z pkt 3.2 wprost wiąże prawidłowe stosowanie przyrządu z instrukcją i decyzją zatwierdzenia typu. Trudno go więc zbyć jako opinię kierowcy.

Mity, których instrukcja nie potwierdza

Równie ważne jak mocne argumenty jest to, na czym obrony nie warto budować. Trzy popularne przekonania instrukcja obala.

Co zrobić podczas kontroli: instrukcja krok po kroku

Na miejscu masz kilka minut i jedną okazję, żeby zobaczyć nagranie, zanim zapadnie decyzja o mandacie. Wykorzystaj ją spokojnie i metodycznie.

Czego nie robić? Nie kłóć się o to, czy nieoznakowany radiowóz „miał prawo” mierzyć prędkość, i nie odjeżdżaj w emocjach. Spór o pomiar wygrywa się na nagraniu i w dokumentach, a nie przy drodze.

Pamiętaj też, że odmowa ma swoją cenę. Sprawa trafia do sądu, który nie jest związany taryfikatorem mandatów, a przegrana oznacza grzywnę i zwykle także koszty postępowania. Odmawiaj, gdy na nagraniu widzisz konkretny problem, a nie z zasady. Więcej piszemy w artykułach o odmowie przyjęcia mandatu i o kosztach sprawy o wykroczenie w sądzie.

Po kontroli: sąd i dowody, o które warto wnioskować

Po odmowie przyjęcia mandatu Policja kieruje do sądu wniosek o ukaranie (art. 99 k.p.w.). Jeśli wcześniej przesłuchuje Cię w czynnościach wyjaśniających jako osobę, wobec której jest podstawa do sporządzenia takiego wniosku, masz prawo odmówić wyjaśnień i zgłosić wnioski dowodowe (art. 54 § 6 k.p.w.). Sąd może wydać wyrok nakazowy bez rozprawy (art. 93 k.p.w.). Od takiego wyroku przysługuje sprzeciw w terminie zawitym 7 dni od doręczenia (art. 506 § 1 k.p.k. w zw. z art. 94 § 1 k.p.w.). Po sprzeciwie sprawa toczy się od nowa, a sąd nie jest związany treścią wyroku nakazowego, więc kara może być także surowsza (art. 506 § 6 k.p.k.). Szczegóły opisaliśmy w artykule o sprzeciwie od wyroku nakazowego.

Instrukcja podpowiada, o jakie dowody wnioskować, żeby pomiar dało się rzetelnie sprawdzić:

1. Pełny plik źródłowy zdarzenia z podpisem cyfrowym oraz jego wersja odszyfrowana. Instrukcja każe eksportować obie wersje, bo „tylko wyeksportowany plik z podpisem, może być zweryfikowany jako autentyczny” (pkt 6.7).
2. Całe nagranie ciągłe, a nie tylko wycinek. Podpis cyfrowy dotyczy wyłącznie pełnego pliku, a instrukcja zaleca: „Eksportując wycinek nagrania do sądu, należy zabezpieczyć również całe ciągłe nagranie, które umożliwi sprawdzenie oryginalności nagrania” (pkt 6.9). Nagranie ciągłe pokazuje też, co działo się przed startem pomiaru: jak radiowóz się zbliżał i czy między autami nie jechały inne pojazdy.
3. Świadectwo legalizacji ważne w dniu pomiaru, z numerem urządzenia zgodnym z identyfikatorem widocznym na nagraniu.
4. Informacja, czy od legalizacji zmieniano rozmiar kół lub opon radiowozu (pkt 3.1).
5. Ustalenie stanu cech zabezpieczających, czyli naklejki na przycisku kalibracji i plomb puszki połączeniowej Tacho (pkt 4.2.4 i 8).
6. Rejestry pracy urządzenia i dysku, jeśli są wątpliwości co do kompletności nagrań. Przy usuwaniu nagrań urządzenie zapisuje datę, godzinę, nazwę pliku i identyfikator użytkownika (pkt 4.2.5 i 6.14).
7. Instrukcja obsługi i decyzja zatwierdzenia typu jako dowód warunków, w jakich przyrząd wolno stosować (pkt 3.2).
8. Analiza nagrania ramką kontrolną albo opinia biegłego. Instrukcja zastrzega, że materiał dowodowy można wyświetlać wielokrotnie i za każdym razem ponownie analizować ramką (pkt 5.5).

Nagranie z wideorejestratora jest dowodem jak każdy inny i podlega swobodnej ocenie dowodów (art. 7 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w.). Obowiązuje też zasada, że niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego (art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w.). Nagranie, na którym auto wyraźnie rośnie w kadrze, albo takie, na którym nie da się tego sprawdzić, to dokładnie ten rodzaj wątpliwości, który warto podnieść.

Jeśli mandat już przyjąłeś, zostaje wąska ścieżka z art. 101 k.p.w. Wniosek o uchylenie składa się w terminie 7 dni od uprawomocnienia mandatu, a przepis przewiduje wąski katalog przesłanek, na przykład nałożenie grzywny za czyn, który nie jest wykroczeniem. Więcej w artykule o odwołaniu od przyjętego mandatu.

Czego instrukcja nie rozstrzyga

Żeby ta analiza była uczciwa, trzeba też powiedzieć, gdzie się kończy.

• Brak tolerancji liczbowej. Instrukcja nie mówi, jak duża różnica wielkości auta w ramce przesądza o błędzie. Ocena jest wizualna.
• Brak minimalnej odległości. Producent każe zbliżyć się do mierzonego auta na „bezpieczną odległość”, ale jej nie definiuje.
• Jeden model, jedna wersja. Analiza dotyczy Videorapid 2A i wersji instrukcji z lipca 2023 roku. Inne wideorejestratory działają na podobnej zasadzie, ale mają własne instrukcje. W przykładach producenta identyfikator w lewym górnym rogu nagrania zawiera nazwę modelu.

Instrukcja do pobrania

Całą instrukcję obsługi, na której oparliśmy tę analizę, możesz pobrać i sprawdzić każdy cytat samodzielnie: Instrukcja obsługi prędkościomierza kontrolnego Videorapid 2A, wersja z lipca 2023 r. (PDF, 8,2 MB). Jedyna zmiana względem oryginału: na rysunkach 4.1 oraz od 5.5 do 5.8 zamazaliśmy tablice rejestracyjne.

Źródło: analiza Nomando.pl na podstawie instrukcji obsługi prędkościomierza kontrolnego Videorapid 2A (wersja z lipca 2023 r.), wrzesień 2026.

Możesz wykorzystać te ustalenia w swojej publikacji. Prosimy o podanie źródła. Kontakt dla redakcji: nomando.pl/dla-mediow.

---

Metodyka: podstawą analizy jest instrukcja obsługi prędkościomierza kontrolnego Videorapid 2A producenta ZURAD Sp. z o.o. z Ostrowi Mazowieckiej, wersja z lipca 2023 roku, 73 strony. Numery w nawiasach odsyłają do punktów instrukcji, a cytaty przytaczamy w oryginalnym brzmieniu. Rysunki pochodzą z instrukcji producenta, tablice rejestracyjne zamazaliśmy, a opisy na zestawieniach testu ramki są nasze. Przeliczenia wpływu zmiany odległości to nasze obliczenia na zasadzie opisanej w pkt 3.1, a nie dane z konkretnych spraw. Przepisy według stanu na wrzesień 2026 roku. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.