Art. 97 k.w.: za co mandat, punkty i jak się bronić
W skrócie
Art. 97 Kodeksu wykroczeń karze za naruszenia Prawa o ruchu drogowym, które nie mają w kodeksie własnego artykułu. W sądzie grozi grzywna do 3000 zł albo nagana, mandat wystawia się według taryfikatora, a punkty zależą od konkretnego czynu.
99 zł · Gotowe pismo w 2 godziny · Zwrot, gdy sprawy nie da się podważyć
Autor: Bartosz Leworowski
Zaktualizowano: 06 października 2026
Art. 97 Kodeksu wykroczeń to przepis, który najczęściej widać na mandatach drogowych, choć sam nie opisuje żadnego konkretnego zachowania. Działa jak przepis zbiorczy: karze za złamanie tych zasad Prawa o ruchu drogowym, które nie mają w kodeksie osobnego artykułu. Dlatego na mandacie zawsze stoi w parze z drugim przepisem, na przykład „art. 97 k.w. w zw. z art. 45 ust. 2 pkt 1 p.r.d.”. Wyjaśniamy, za co konkretnie grozi, ile kosztuje, skąd biorą się punkty i kiedy kwalifikacja na mandacie bywa wadliwa.
Najważniejsze w skrócie:
- Art. 97 k.w. obejmuje naruszenia Prawa o ruchu drogowym i przepisów wydanych na jego podstawie, które nie mają w kodeksie własnego artykułu.
- W sądzie grozi grzywna do 3000 zł albo nagana. Mandat wystawia się w kwocie z taryfikatora, na przykład 500 zł za telefon trzymany w ręku i 100 zł za jazdę bez zapiętych pasów.
- Punkty karne zależą od konkretnego czynu, a nie od samego art. 97: od 1 punktu za niewłaściwy postój do 12 za telefon.
- Mandatu nie musisz przyjąć. Wtedy organ kieruje sprawę do sądu.
Co mówi art. 97 Kodeksu wykroczeń
Podstawa prawna
Art. 97 Kodeksu wykroczeń: uczestnik ruchu lub inna osoba znajdująca się na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu, a także właściciel lub posiadacz pojazdu, który wykracza przeciwko innym przepisom ustawy Prawo o ruchu drogowym lub przepisom wydanym na jej podstawie, podlega karze grzywny do 3000 złotych albo karze nagany.
Kluczowe są tu słowa „innym przepisom”. Kodeks wykroczeń ma osobne artykuły dla części naruszeń: art. 92 § 1 dla niestosowania się do znaków i sygnałów, art. 92a dla przekroczenia prędkości, art. 96 § 3 dla niewskazania, komu powierzono pojazd. Wszystko, czego te artykuły nie obejmują, a co narusza Prawo o ruchu drogowym albo rozporządzenia wydane na jego podstawie, trafia do art. 97. Stąd jego zasięg: od telefonu za kierownicą, przez pasy bezpieczeństwa i odstęp od poprzedzającego auta, po zatrzymanie i postój.
Przepis dotyczy nie tylko kierowców. Odpowiadać z niego może także pieszy, rowerzysta czy osoba na hulajnodze elektrycznej, a przy niektórych naruszeniach właściciel lub posiadacz pojazdu.
Za co najczęściej jest mandat z art. 97
Kwoty pochodzą z taryfikatora mandatów, a punkty z rozporządzenia o punktach karnych, które obowiązuje od 3 czerwca 2026 r. Przy zakresie kwot (na przykład 300-500 zł) wysokość w tych granicach ustala funkcjonariusz.
| Naruszenie | Przepis p.r.d. | Mandat | Punkty |
|---|---|---|---|
| Telefon trzymany w ręku podczas jazdy | art. 45 ust. 2 pkt 1 | 500 zł | 12 |
| Jazda bez zapiętych pasów (kierujący) | art. 39 ust. 1 | 100 zł | 5 |
| Wyprzedzanie bez bezpiecznego odstępu | art. 24 ust. 2 | 300 zł | 6 |
| Wjazd na skrzyżowanie, gdy za nim nie ma miejsca | art. 25 ust. 4 pkt 1 | 300 zł | 4 |
| Zbyt mały odstęp od auta z przodu na autostradzie lub drodze ekspresowej | art. 19 ust. 3a | 300-500 zł | 5 |
| Zatrzymanie lub postój na chodniku wbrew warunkom | art. 47 | 100 zł | 1 |
Więcej o dwóch najczęstszych przypadkach piszemy w poradnikach o mandacie za telefon za kierownicą i o niezachowaniu odstępu.
Kara: grzywna do 3000 zł albo nagana
Art. 97 k.w. przewiduje dwie kary: grzywnę do 3000 zł albo naganę. To górna granica dla sądu. Na drodze sprawa najczęściej kończy się mandatem w kwocie z taryfikatora, czyli zwykle kilkaset złotych.
Punkty karne nie wynikają z art. 97, tylko z konkretnego czynu opisanego w rozporządzeniu o punktach karnych. Dlatego dwa mandaty z tym samym art. 97 mogą dać 1 punkt albo 12. Ile punktów masz na koncie i kiedy wygasają, opisujemy w poradniku o punktach karnych w 2026 roku.
Nie zgadzasz się z zarzutem?
Jeśli mandatu jeszcze nie przyjąłeś, dostałeś wezwanie albo sprawa trafiła do sądu, prześlij nam dokumenty. Ocenimy przed płatnością, czy jest na czym oprzeć obronę. Gotowe pismo przygotowujemy w maksymalnie 2 godziny.
Wstępna ocena przed płatnością · 99 zł za pismo · zwrot, gdy sprawy nie da się podważyć
Jak czytać kwalifikację „art. 97 k.w. w zw. z art. … p.r.d.”
Na mandacie, w wezwaniu i we wniosku o ukaranie art. 97 występuje razem z drugim przepisem. Pierwszy (art. 97 k.w.) mówi, jaka kara grozi. Drugi wskazuje zasadę, którą według organu złamałeś: artykuł Prawa o ruchu drogowym albo paragraf rozporządzenia. Przykład z tabeli wyżej: „art. 97 k.w. w zw. z art. 45 ust. 2 pkt 1 p.r.d.” oznacza korzystanie podczas jazdy z telefonu trzymanego w ręku.
Pierwszy przepis w kwalifikacji mówi o karze, drugi o tym, co według organu zrobiłeś. Kwota mandatu i punkty wynikają z konkretnego czynu.
Zanim przyjmiesz mandat, porównaj opis czynu z powołanym przepisem. Jeśli opis nie pasuje do przepisu albo przepis nie opisuje tego, co się stało, to argument przy odmowie przyjęcia mandatu i później w sądzie. Uwaga na zbieżność numerów: art. 97 Kodeksu wykroczeń to co innego niż art. 97 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, który reguluje samo nakładanie mandatu.
Mandat z art. 97: przyjąć czy odmówić
Podstawa prawna
Art. 97 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia: sprawca wykroczenia może odmówić przyjęcia mandatu karnego.
Art. 99 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia: w razie odmowy przyjęcia mandatu karnego organ, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie.
Odmowa nie kończy sprawy, tylko przenosi ją do sądu. Sąd może wymierzyć grzywnę do 3000 zł albo naganę, a do tego mogą dojść koszty postępowania (szczegóły w poradniku ile kosztuje sprawa o wykroczenie w sądzie), więc odmawiaj wtedy, gdy masz konkretny argument. Jak to wygląda w praktyce, opisujemy w poradniku o odmowie przyjęcia mandatu. Jeśli sąd wyda wyrok nakazowy, przysługuje Ci sprzeciw od wyroku nakazowego.
Przyjęty mandat jest prawomocny. Uchylić go można tylko w wąskich przypadkach, na przykład gdy ukarano za czyn, który w ogóle nie jest wykroczeniem, i tylko na wniosek złożony w 7 dni od uprawomocnienia (art. 101 § 1 k.p.w.). Szczegóły w poradniku jak odwołać się od przyjętego mandatu.
Art. 97 a inne przepisy kodeksu
Część naruszeń, które kierowcy kojarzą z art. 97, ma w rzeczywistości własny artykuł i inne kary:
- Znaki i sygnały drogowe to art. 92 § 1 k.w. Za niego sąd może wymierzyć grzywnę do 30 000 zł (art. 24 § 1a k.w.), czyli dziesięć razy więcej niż za art. 97. Przykład: mandat za niezatrzymanie się na znaku STOP.
- Niewskazanie, komu powierzono pojazd, to art. 96 § 3 k.w., z osobną skalą kar. Opisujemy go w poradniku o art. 96 § 3 k.w..
Dlatego przy każdym mandacie warto sprawdzić nie tylko kwotę, ale też to, z którego artykułu organ Cię ukarał.
Podsumowanie
Art. 97 Kodeksu wykroczeń to przepis zbiorczy: obejmuje naruszenia Prawa o ruchu drogowym, które nie mają w kodeksie własnego artykułu. W sądzie grozi za nie grzywna do 3000 zł albo nagana, a mandat wystawia się w kwocie z taryfikatora. Punkty zależą od konkretnego czynu. Na mandacie art. 97 zawsze stoi z drugim przepisem i to ten drugi mówi, co według organu zrobiłeś. Mandatu nie musisz przyjąć, ale odmowa oznacza sprawę w sądzie.
Weryfikacja merytoryczna. Treść opracował zespół Nomando na podstawie aktualnego brzmienia przepisów (stan prawny: październik 2026 r.). Źródła: Kodeks wykroczeń (ISAP); Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (ISAP); taryfikator mandatów (ISAP); rozporządzenie o punktach karnych z 29.05.2026 (ISAP).
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach wymagających indywidualnej analizy skonsultuj się z prawnikiem.
Najczęstsze pytania
- Co oznacza art. 97 k.w. na mandacie?
- To przepis zbiorczy Kodeksu wykroczeń. Karze za złamanie tych zasad Prawa o ruchu drogowym albo przepisów wydanych na jego podstawie, które nie mają w kodeksie osobnego artykułu. Dlatego na mandacie zawsze stoi z drugim przepisem, na przykład „w zw. z art. 45 ust. 2 pkt 1 p.r.d.”, który wskazuje, co według organu zrobiłeś.
- Ile wynosi mandat z art. 97 k.w.?
- Zależy od czynu, bo kwotę ustala taryfikator mandatów: na przykład 500 zł za telefon trzymany w ręku podczas jazdy, 300 zł za wyprzedzanie bez bezpiecznego odstępu i 100 zł za jazdę bez zapiętych pasów. W sądzie art. 97 k.w. przewiduje grzywnę do 3000 zł albo naganę.
- Ile punktów karnych grozi z art. 97 k.w.?
- Punkty nie wynikają z art. 97, tylko z konkretnego czynu opisanego w rozporządzeniu o punktach karnych obowiązującym od 3 czerwca 2026 r. Przykłady: 1 punkt za naruszenie zasad zatrzymania lub postoju, 5 za jazdę bez pasów, 6 za wyprzedzanie bez bezpiecznego odstępu, 12 za telefon trzymany w ręku.
- Czy parkowanie na chodniku to art. 97 k.w.?
- Tak. Naruszenie warunków zatrzymania lub postoju na chodniku (art. 47 Prawa o ruchu drogowym) taryfikator wycenia na 100 zł, a rozporządzenie o punktach karnych przypisuje mu 1 punkt.
- Czy mogę odmówić przyjęcia mandatu z art. 97 k.w.?
- Tak, każdy sprawca wykroczenia może odmówić przyjęcia mandatu (art. 97 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia). Wtedy organ kieruje do sądu wniosek o ukaranie (art. 99 k.p.w.), a sąd może wymierzyć grzywnę do 3000 zł albo naganę, do tego koszty postępowania.
- Czym art. 97 k.w. różni się od art. 92 k.w.?
- Art. 92 § 1 k.w. dotyczy niestosowania się do znaków i sygnałów drogowych, na przykład do znaku STOP. Art. 97 obejmuje pozostałe naruszenia Prawa o ruchu drogowym. Różnią się też karą w sądzie: za art. 92 § 1 do 30 000 zł (art. 24 § 1a k.w.), za art. 97 do 3000 zł albo nagana.
przykładowe pismo
Zobacz, co dokładnie dla Ciebie przygotujemy
Fragmenty prawdziwego pisma w sprawie przejazdu na czerwonym świetle (rejestrator CANARD). Dane osobowe zaczerniliśmy, a argumentacja jest oryginalna.
Transportu Drogowego
Rejestrator przejazdu na czerwonym świetle działa na wideodetekcji i nie podlega legalizacji metrologicznej. Jego wskazania nie mają gwarancji rzetelności właściwej dla przyrządów pomiarowych i wymagają weryfikacji.
[…]
Raport z urządzenia rejestrującego nie stanowi dokumentu urzędowego i nie korzysta z domniemania prawdziwości.
[…]
Jeżeli tożsamości sprawcy nie można ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, postępowanie podlega umorzeniu. Ciężar jej ustalenia spoczywa na organie.
[…]
Na co się powołujemy
- Wiarygodność urządzenia rejestrującego
- Brak metadanych i danych źródłowych zdjęcia
- Raport bez mocy dokumentu urzędowego
- Sprawność i synchronizacja sygnalizacji
- Prawo do zapoznania się z materiałem
- Zakaz zmuszania do samooskarżenia
- Brak możliwości identyfikacji kierującego
- Ciężar dowodu po stronie organu
powołane przepisy · 12 podstaw prawnych
Dane osobowe i szczegóły sprawy zostały zanonimizowane. Przykładowe pismo nie stanowi porady prawnej.
Opinie klientów
Co mówią nasi klienci?
“Miałem wątpliwości, czy w mojej sprawie w ogóle da się coś zrobić, dlatego najpierw wysłałem wezwanie do sprawdzenia. Szybko dostałem konkretną odpowiedź, a później gotowe, rzeczowo napisane pismo z argumentami i podstawą prawną. Wszystko było jasno wyjaśnione, bez obiecywania cudów i bez zbędnego przeciągania sprawy. Zdecydowanie polecam Nomando osobom, które nie wiedzą, jak samodzielnie zabrać się za odpowiedź na mandat lub wezwanie.”
“Pozytywnie, pismo w sprawie OPP wysłane ponad miesiąc temu, akacja wniosków dowodowych prawdopodobnie przytłoczyła itd i od tamtej opary cisza, liczę że tak już zostanie. Pozdrawiam”
“Jestem pod wrażeniem, naprawdę solidna robota.”
“Bardzo pomocni ludzie, wszystko wytłumaczyli i pomogli. Bardzo polecam. Pomoc była w sprawie wezwania za odcinkowy pomiar prędkości. Pismo bardzo długie i rozbudowane. Pozdrawiam Halina”
Opinie zbieramy jednorazowym linkiem wysyłanym po realizacji zamówienia, więc wystawiają je wyłącznie klienci, którzy opłacili i otrzymali pismo; oznaczamy je jako „Zweryfikowany zakup". Publikujemy pozytywne i negatywne, bez zmian w treści i bez wynagrodzenia. Zasady opisaliśmy w Regulaminie.
Twoje ryzyko
Czym ryzykujesz, zamawiając pismo
Wyniku sprawy nikt uczciwie nie obieca, bo zależy od okoliczności i dokumentów. Możemy natomiast wziąć na siebie ryzyko finansowe i to robimy: