Art. 96 § 3 k.w.: kara za niewskazanie kierującego

Art. 96 § 3 Kodeksu wykroczeń to przepis, z którego organ karze właściciela albo posiadacza pojazdu, gdy ten na żądanie nie wskaże, komu powierzył auto w oznaczonym czasie. Najczęściej chodzi o zdjęcie z fotoradaru albo nagranie, na którym nie widać, kto prowadził. To osobne wykroczenie, niezależne od pierwotnego, na przykład przekroczenia prędkości. Jak odpowiedzieć na samo wezwanie, opisujemy w poradniku o wezwaniu do wskazania kierującego. Tu skupiamy się na tym, co grozi za niewskazanie i jak się bronić, gdy sprawa już się toczy.

Najważniejsze w skrócie:

• Kara to grzywna: mandatem do 8000 zł (art. 96 § 1d k.p.w.), w sądzie do 30 000 zł (art. 24 § 1a k.w.).
• Za niewskazanie nie ma punktów karnych.
• Obowiązek dotyczy wskazania, komu powierzyłeś pojazd, a nie ustalenia, kto akurat kierował.
• Obowiązek nie powstaje, gdy pojazdu użyła nieznana osoba wbrew Twojej woli i wiedzy, a Ty nie mogłeś temu zapobiec.
• Mandatu nie musisz przyjąć. Wtedy sprawę rozstrzyga sąd.

Co mówi art. 96 § 3 k.w.

Art. 96 § 3 nie tworzy obowiązku, tylko karze za jego niewykonanie. Sam obowiązek wynika z art. 78 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym i ma dwa ważne elementy. Po pierwsze, chodzi o wskazanie osoby, której powierzyłeś pojazd do kierowania lub używania, a nie o ustalenie za organ, kto siedział za kierownicą. Po drugie, przepis sam przewiduje wyjątek: użycie pojazdu wbrew Twojej woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mogłeś zapobiec.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 marca 2014 r. (sygn. P 27/13) uznał art. 96 § 3 k.w. za zgodny z Konstytucją. Sam przepis nie budzi więc wątpliwości, ale spory dotyczą tego, kto może za niego oskarżać, o czym niżej.

Ile grozi: mandat, sąd, punkty

Mandat. W postępowaniu mandatowym za niewskazanie można nałożyć grzywnę do 8000 zł (art. 96 § 1d k.p.w.). Taryfikator ustala przy tym kwoty minimalne, zależne od sprawy, w której organ żądał wskazania:

• w sprawie o przestępstwo: nie mniej niż 4000 zł,
• w sprawie o spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym: nie mniej niż 2000 zł,
• w sprawie o przekroczenie dopuszczalnej prędkości: dwukrotność mandatu przewidzianego za to przekroczenie, nie mniej niż 800 zł,
• w pozostałych sprawach, na przykład przy wjeździe na czerwonym świetle: nie mniej niż 500 zł.

Sąd. Art. 96 § 3 jest w wykazie art. 24 § 1a k.w., więc sąd może wymierzyć grzywnę do 30 000 zł.

Punkty. Rozporządzenie o punktach karnych obowiązujące od 3 czerwca 2026 r. nie przypisuje niewskazaniu żadnych punktów.

Minimum mandatu za niewskazanie zależy od sprawy, w której organ żądał wskazania. Maksimum w trybie mandatowym to 8000 zł, w sądzie 30 000 zł.

Kiedy obowiązek wskazania w ogóle nie powstaje

• Pojazdu użyto wbrew Twojej woli i wiedzy. To wyjątek wprost z art. 78 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym: nieznana osoba użyła auta, a Ty nie mogłeś temu zapobiec, typowo przy kradzieży albo użyciu bez zgody. Potrzebne są dowody, na przykład potwierdzenie zgłoszenia kradzieży na policję.
• Nie byłeś wtedy właścicielem ani posiadaczem. Obowiązek ciąży na właścicielu lub posiadaczu pojazdu w oznaczonym czasie. Jeśli auto było już sprzedane, wykaż to dokumentem.

„Nie pamiętam, kto jechał” nie jest tym samym co wyjątek z art. 78 ust. 4. Wyjątek dotyczy nieznanej osoby, która użyła pojazdu wbrew Twojej woli. Jeżeli auto powierzałeś świadomie, ale nie potrafisz odtworzyć, kto prowadził danego dnia, organ może potraktować to jak niewskazanie. Ten wątek rozwijamy w poradniku o wezwaniu do wskazania kierującego.

Jeżeli w odpowiedzi na wezwanie wskazałeś siebie, art. 96 § 3 Cię nie dotyczy: obowiązek z art. 78 ust. 4 został wykonany. Nie wycofuj takiego oświadczenia, bo jego cofnięcie otwiera ryzyko odpowiedzialności za niewskazanie.

Pojazd firmowy

Gdy właścicielem lub posiadaczem auta jest spółka albo inna jednostka organizacyjna, informacji udziela osoba wyznaczona przez organ uprawniony do jej reprezentowania, a gdy nikogo nie wyznaczono, osoby wchodzące w skład tego organu (art. 78 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym). W praktyce oznacza to, że wezwanie trafia do zarządu albo do wyznaczonej osoby i to ona odpowiada za terminową odpowiedź. Więcej o autach służbowych piszemy w poradniku mandat za samochód służbowy.

Spór o uprawnienia GITD

Część sądów bada, czy organ, który kieruje wniosek o ukaranie za niewskazanie, ma do tego wyraźne umocowanie. Sąd Okręgowy w Katowicach orzeczeniem z 2 marca 2026 r. (sygn. akt III W 500/25/SK) uznał, że Główny Inspektor Transportu Drogowego nie jest uprawnionym oskarżycielem publicznym w sprawach z art. 96 § 3 k.w., bo art. 129g Prawa o ruchu drogowym ogranicza zadania Inspekcji do przekroczeń prędkości i niestosowania się do sygnalizacji świetlnej. Podobne rozstrzygnięcia zapadały między innymi w Krakowie i Zielonej Górze.

Linia orzecznicza nie jest jednolita: inne sądy przyjmują wnioski GITD w takich sprawach. W sprawie z CANARD to mocny argument obrony, ale nie gwarancja wygranej.

Jak się bronić krok po kroku

Weryfikacja merytoryczna. Treść opracował zespół Nomando na podstawie aktualnego brzmienia przepisów (stan prawny: październik 2026 r.). Źródła: Kodeks wykroczeń (ISAP); ustawa z 4 grudnia 2025 r. zmieniająca art. 96 § 3 k.w. (ISAP); Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (ISAP); Prawo o ruchu drogowym (ISAP); taryfikator mandatów (ISAP); wyrok TK P 27/13 (ISAP).

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach wymagających indywidualnej analizy skonsultuj się z prawnikiem.

Twoje ryzyko

Czym ryzykujesz, zamawiając pismo

Wyniku sprawy nikt uczciwie nie obieca, bo zależy od okoliczności i dokumentów. Możemy natomiast wziąć na siebie ryzyko finansowe i to robimy: